کدام مساله ساز است؟ کودک کار یا کار کودک
کدام مساله ساز است؟ کودک کار یا کار کودک

پایگاه اطلاع رسانی خط امام : سال هاست که شاهد حضور فعال کودکان کار در خیابان ها و گذران زندگی شان در حاشیه شهر ها به خصوص کلان شهرهایی چون تهران هستیم. کودکانی که هر کدام حرفه ای را پیشه کرده اند و با قرمز شدن چراغ راهنمای چهارراهها به سمت ماشین ها هجوم می […]

پایگاه اطلاع رسانی خط امام : سال هاست که شاهد حضور فعال کودکان کار در خیابان ها و گذران زندگی شان در حاشیه شهر ها به خصوص کلان شهرهایی چون تهران هستیم. کودکانی که هر کدام حرفه ای را پیشه کرده اند و با قرمز شدن چراغ راهنمای چهارراهها به سمت ماشین ها هجوم می آورند. یکی فال می فروشد یکی گل و دیگری می خواهد به هر طریقی شیشه ماشینت را تمیز کند. اما آنچه که بیش از هر چیز دیگری در این مقطع نگران کننده است، شیوع انواع بیماری ها به خصوص ایدز و هپاتیت در بین آنها و درنتیجه سرایت آن به دیگران است.

طبق ماده 79 قانون کار، اشتغال به کار افراد زیر 15 سال ممنوع است. همچنین طبق تبصره قانونی 188 افراد مشمول استخدام کشوری ، کودکانی که برای دولت کار می کنند و کودکانی که در کارگاههای خصوصی خانوادگی به کار مشغولند در دایره این قانون قرار نمی گیرند.
به گزارش خط امام شبکه ایران با طرح این سوال ها که کودکان کار چه کسانی هستند و با چه هدفی به کار مشغول می شوند و چه خطرهایی آنها و جامعه را تهدید می کند و اینکه چه نهادهایی باید از آنها حمایت کنند؟ به سراغ رییس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران رفته و با او در این باره به گفت و گو نشتند که در پی می خوانید:

78درصد کودکان کار پسر هستند

رییس کمیته اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه بین کودک کار و کار کودک تفاوت وجود دارد، افزود: بین کودکی که در کنار تحصیل و بهره مندی از امکانات رفاهی، آموزشی و بهداشتی برای کمک به خانواده خود کار می کند با کودکی که به منظور کمک به خانواده از تمامی این امکانات محروم  و مجبور به کار می شود تفاوت زیادی وجود دارد.
فاطمه دانشور با اشاره به اینکه در دنیا 250 میلیون کودک کار وجود دارد، گفت: 78 درصد کودکان کار پسر و 12 درصد آنها دختر هستند و میانگین سنی این گروه 12 سال گزارش شده است.

کودکان کار
78درصد کودکان کار پسر هستند

90درصد کودکان کار خانواده دارند
رییس کمیته اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران با بیان این موضوع که آمار کودکان کار در کشور در حال افزایش است ، گفت: حدود 90 درصد کودکان کار دارای خانواده هستند و مشکل اقتصادی و مهاجرت علت اصلی گرایش این کودکان به کارهایی از جمله فال فروشی و گل فروشی است.
فاطمه دانشور با اشاره به اینکه 80 درصد خانواده این کودکان مهاجر هستند، افزود: 64 درصد آنها از روستاها و 36 درصد از کشورهایی از جمله افعانستان به ایران مهاجرت کرده اند که 42 درصد شان شناسنامه ندارند.
وی نبود بیمه همگانی را از چالش های بزرگ در بروز آسیب های اجتماعی اعلام کرد و بیان داشت: شهرداری به عنوان یک نهاد عمومی و حمایتی که توسعه اجتماعی را شعار خود قرار داده است باید پیشگیری از آسیب های اجتماعی را با حمایت از NGO های فعال در این زمینه در صدر برنامه های خود قرار دهد.
این عضو شورای شهر اظهار داشت: برخلاف تصور جامعه که اکثر کودکان کار توسط باندهای سودجو هدایت می شوند،درصد کمی از کودکان کار در این گروه ها فعالیت می کنند، اما اکثر آنها به دلیل فقر اقتصادی خانواده ها و مهاجرت مجبور به کار هستند.
وی با بیان اینکه کودکانی که توسط این باندها فعالیت می کنند اکثرا بی هویت هستند، افزود: وضعیت این گروه از کودکانی که دارای سرپرست هستند بدتر است چرا که این گروه تحت کودک آزاری نیز قرار می گیرند.
وی با اشاره به اینکه کشور ما با تهدید بحران سالمندی نیز روبه رو است ، گفت: اگر می خواهیم با این بحران مبارزه کنیم، لازم است که سیاستگزاران ما سیاست های کلان جامعه را به تناسب این بحران برنامه ریزی کنند.

NGO های فعال در حوزه حمایت از کودکان کمتر از انگشت های دست هستند
این عضو شورای شهر با بیان اینکه جای نهاد حمایت از کودک در ایران خالی است، بیان داشت: برخی از مسوولان معتقدند که ساماندهی افراد باید به NGOها سپرده شود که این نیازمند توانمندسازی و توجه ویژه این نهادهای غیردولتی است.
دانشور ادامه داد: طبق قانون، تامین رفاه بر عهده دولت و دستگاه های دولتی از جمله وزارت کار،رفاه و تامین اجتماعی و نهاد های عمومی نظیر شهرداری است.
رییس کمیته اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران به ضرورت توجه دولت به این آسیب اجتماعی اشاره و تاکید کرد: با نگاه ملی، مشارکت مردمی و هماهنگی و همکاری بین بخشی می توان از آسیب های اجتماعی کاست .

Untitled-1 copy
90درصد کودکان کار خانواده دارند

وی در ادامه به گسترش شبکه های مددکاری و مشاوره رایگان به خانواده ها اشاره کرد و گفت: مددکاران خانواده و مددکاران اجتماعی متخصص می توانند نقش بسزایی در کاهش و پیشگیری از بروز چنین آسیب هایی در اجتماع داشته باشند.

نقش مددکاران اجتماعی را تقویت کنید
فاطمه دانشور پیشنهاد حضور مددکاران را در مراکز بهداشت و درمان محلات تهران ارایه کرد و گفت: مددکاران اجتماعی با تشکیل پرونده می توانند از وضعیت سلامت جسمی و روانی خانواده کودک مطلع شده و با مطالعه پرونده، اقدامات ضروری به منظور حمایت از کودک را طراحی و برنامه ریزی کنند.
وی افزود: این پرونده می تواند شامل مشخصاتی از شغل پدر و مادر، وضعیت بهداشت و سلامت والدین و میزان درآمد خانواده باشد. این پرونده می تواند مددکار را آگاه کند تا فرزندی که به دنیا می آید شرایط خانوادگی اش چگونه است و آیا دارای پدری معتاد، خانواده ای بیکار و ضعیف و یا مادری دچار بیماری روانی است و یا در خانواده ای سالم متولد می شود و در صورت احتمال اول این یعنی شروع خدمات مددکاری برای حمایت از کودک و جلوگیری از آسیب های احتمالی وارده به کودک.
این عضو شورای شهر با تاکید بر اینکه چنین اقدامی باید به صورت ملی صورت گیرد، گفت: این یک اقدام ملی است و منابع آن باید از بودجه ملی تامین شود.
دانشور با بیان این موضوع که قصد دارد این طرح را به صورت پایلوت در منطقه 3 تهران به اجرا گذارد، گفت: در صورت همکاری شهرداری این طرح در سایر مناطق اجرا خواهد شد.

250 کودک در کوره های آجرپزی منطقه 20 کار می کنند
رییس کمیته اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به بازدید از محل های حاشیه نشین در منطقه 20 تهران گفت: رسیدگی به کودکان کار و حاشیه نشینان تهران از جمله مسایلی است که باید در برنامه های فرهنگی اجتماعی به آن توجه ویژه شود.
دانشور به کار کودکان در کوره های آجرپزی منطقه محمودآباد شهرری اشاره کرد و افزود: تصمیم داریم برای کودکان این منطقه کانکسی برای برگزاری دوره های آموزشی، کانکسی برای ارایه خدمات بهداشتی _درمانی ، سرویس بهداشتی و حمام تعبیه کنیم.

این عضو شورای شهر در ادامه به ساخت مجتمع خدمات کودکان کار در این منطقه اشاره کرد و بیان داشت: به کمک NGOهای فعال در این منطقه، نیازهای حاشیه نشینان منطقه 20 در حال شناسایی است و با هدف کمک به کودکان کار این منطقه، ساخت این مجتمع به عنوان پایلوت از سوی خیرین و شهرداری منطقه پیش بینی شده است.
وی با اشاره به اینکه بیماری و بزهکاری از دل این کودکان برمی خیزد ،تصریح کرد: در صورت کم توجهی به این کودکان، بزهکاری از حاشیه شهر به درون شهر ساری می شود و امنیت اجتماعی جامعه را دچار خطر می کند و بزهکارانی همچون خفاش شب و بیجه از دل آنها بیرون می آید.
دانشور با تاکید بر اینکه اکثر این کودکان مهاجران غیرقانونی از افغانستان و شهرهای شرقی کشور هستند، خاطرنشان کرد: وظیفه دستگاههای دولتی که قانون، تامین رفاه را بر عهده آنها گذاشته است رسیدگی به این کودکانی است که اکثر آنها نیز شناسنامه ندارند و شهرداری به عنوان همکار و همیار می تواند در کنار دولت باشد.

در هندوستان کودکان کار را نابینا می کنند
این عضو شورای شهر با توضیح این مطلب که پدیده کودک کار ، پدیده ای جهانی است ،گفت: وضع کودکان کار در بعضی از کشورها از جمله هندوستان و آفریقا و چین از ایران وخیم تر است.
دانشور با بیان این موضوع که در کشوری مانند هندوستان برخی باندها کودک را نابینا  یا به عمد معلول می کنند تا وسیله کسب درآمد باشد،خاطرنشان کرد: در این کشور حتی شاهد قطع دست های کودکان برای گدایی کردن هستیم.
به گفته وی ،در کشورهای پیشرفته که با کاهش نرخ جمعیت مواجه می شوند قوانین را طوری اصلاح می کنند تا حمایت بیشتری از کودک شود.
دانشور با اشاره به اینکه کودک آزاری در چنین کشورهایی بسیار مخفیانه صورت می گیرد و با کودک آزاری به شدت برخورد قانونی می شود، افزود: کودک آزاری در ایران از زمان قاجار در تاریخ ثبت شده است و قوانین ما باید در خصوص حمایت از کودک اصلاح شوند.

استفاده از کودک در حمل مواد مخدر
دانشور با اشاره به آمار بالای ایدز و اعتیاد در بین کودکان کار گفت: اغلب این کودکان در خانواده هایی که دارای مسایل و مشکلات اقتصادی و فرهنگی هستند ،زندگی می کنند.
وی افزود: اما مهمتر از مسایل اقتصادی وجود فضای آلوده به مواد مخدر در محل زندگی این کودکان است.
این عضو شورای شهر با بیان این موضوع که اکثر این کودکان به عنوان حاملین مواد مخدر مورد سوء استفاده قرار می گیرند، افزود: متاسفانه قوانین ما آنگونه نیست که به راحتی بتوانیم سرپرستی این کودکان را از والدین کم صلاحیت بگیریم و در کل باید تعداد مکان هایی مناسب برای نگهداری کودکانی را که تحت کودک آزاری و استثمار قرار می گیرند ، افزایش دهیم.
رییس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران راهکارهای برخورد با این مشکل و پیشنهادهای خود در مورد حمایت از این کودکان را اینگونه مطرح کرد:
اصلاح و تقویت قوانین حمایتی به منظور حمایت از خانواده های در معرض آسیب
تقویت و حمایت NGOهای فعال در حوزه آسیب های اجتماعی
همکاری و هماهنگی بین بخشی میان دستگاه هایی نظیر وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، وزارت کار، رفاه و تامین اجتماعی، قوه قضاییه و نهادهایی همچون شهرداری
گسترش شبکه مددکاران اجتماعی متخصص مداخله گر صاحب اختیار
این عضو شورای شهر در پایان تصریح کرد: در هر صورت ضروری است که سازمانها چتر حمایتی خود را بر سر این کودکان برافراشته کنند.

منبع : شبکه ایران: الهام جعفری