مو و پیچش مو
مو و پیچش مو

به قلم :رضا سلیمان نوری* همان گونه که از قبل هم انتظار می رفت سریال پایتخت ۳ لقب پرحاشیه ترین برنامه سیما در نوروز امسال را به خود اختصاص داد. حاشیه هایی که هر چند برخی از هموطنان مازندرانی ناراضی به کارگیری یکی از لهجه های محلی این استان توسط بازیگران سریال همچون دو بخش […]

به قلم :رضا سلیمان نوری*

همان گونه که از قبل هم انتظار می رفت سریال پایتخت ۳ لقب پرحاشیه ترین برنامه سیما در نوروز امسال را به خود اختصاص داد. حاشیه هایی که هر چند برخی از هموطنان مازندرانی ناراضی به کارگیری یکی از لهجه های محلی این استان توسط بازیگران سریال همچون دو بخش قبلی این مجموعه پای ثابت آن بودند و در این باره اعتراضات گوناگونی را در سطح جامعه چه فضای مجازی و چه غیر مجازی ابراز کردند اما تنها نبودند.

به عبارت بهتر طیفی دیگر از فعالان اجتماعی نیز به برخی مسائل مطرح شده در این سریال معترض بودند. طیفی که از آنها باید به عنوان مخالفان نحوه اداره سازمان محیط زیست کشور نام برد. این عنوان بدان دلیل برای جمع فوق مناسب است که این افراد خاصه تعدادی از چهره های تلویزیونی فعال در حوزه محیط زیست حاضر در این جمع تنها مو را دیده از پیچش مو غافل شده اند.

برای بازتر شدن قضیه بهتر است گریزی به داستان این مجموعه بزنیم. بر اساس آنچه نویسنده سریال پایتخت 3 قلمی کرده و بازیگران و کارگردان بر اساس آن نوشته ها این اثر طنز را آفریده اند ،بهبود فریبا شوهر خواهر نقی معمولی شخصیت اصلی سه گانه پایتخت محیط بانی است که در جنگل های شمال کشور و به هنگام مبارزه با شکارچیان غیرقانونی پلنگ مازندران مجروح شده است و به همین دلیل در مراسم رونمایی از پیراهن تیم ملی در بازیهای جام جهانی 2014برزیل از او تقدیر می‌شود. پیراهنی که بر روی آن نقش یوز پلنگ ایرانی و نه پلنگ ایرانی درج شده است.

و این درست همان موئی است که مخالفان محیط زیست‌گرای سریال مورد توجه قرار داده و با توجه به حضور یکی از معاونان کنونی سازمان محیط زیست در صحنه های تقدیر از محیط‌بان مجروح سریال، به انتقاد از سازندگان مجموعه و در سایه آن مدیران کنونی سازمان محیط‌ زیست پرداخته اند. انتقاداتی که برپایه دو استدلال زیر عنوان می شود:

الف_ بر اساس چارت سازمانی محیط زیست ایران نقش و وظایف یک نگهیان محیط زیست در محدوده جنگلی شمال کشور و البته سایر جنگل های مناطق مختلف ایران زمین با سایر افرادی که به عنوان نگاهبان محیط زیست در محدوده‌های دشتی وکویری کشور فعالیت می کنند،متفاوت است و بر پایه همین تفاوت گروه نخست را جنگلبان و گروه دوم را محیط‌ بان می نامند.

این درحالی است که بازیگر نقش بهبود فریبا در این سریال به رغم زندگی در محدوده جنگلی شمال کشور و مجروح شدن در این منطقه و همچنین بر اساس گفته های خودش در جای جای سریال انجام وظایف قانونی یک جنگلبان به عنوان محیط ‌بان معرفی می شود.این امر از سویی نوعی گمراه کردن مردم و دادن اطلاعات غلط بوده و از سوی دیگر باتوجه به حضور فعال مدیران سازمان محیط زیست در حاشیه این سریال و حتی بازی کردن یکی از معاونان سازمان در صحنه هایی از آن نشان از عدم اطلاع کامل آنان از قوانین داخلی مجموعه تحت مدیریت خود دارد.

ب_ پلنگ ویوز پلنگ دو حیوان متفاوت با محدوده زندگی مختلف هستند که در این سریال به غلط سعی شده است آنان یکی قلمداد شوند و به همین دلیل از محیط بان خیالی مجموعه در مراسم رونمایی پیراهن تیم ملی فوتبال در مراسم جام جهانی 2014 که تصویر یوزپلنگ ایرانی بر آن نقش بسته تقدیر می شود. این امر را با توجه به در معرض انقراض کامل بودن یوز پلنگ و وجود تعداد قابل توجهی پلنگ در نقاط مختلف کشور می توان تلاشی از سوی مدیران محیط زیست برای تبدیل این دو گونه جانوری به یک گونه یعنی پلنگ در اذهان عمومی تلقی کرد.

با نگاهی به این دو استدلال در می یابیم که مخاطب هر دو به نوعی مدیران سازمان محیط زیست کشور و نه عوامل و دستندرکاران سریال پایتخت هستند و دوستداران محیط زیست مخالف این سریال بیشتر از آن به عنوان ابزاری برای مخالفت با نحوه عملکرد مدیران سازمان و نه نحوه بیان وضعیت محیط زیست کشور در این سریال استفاده کرده اند .

گواه این مدعا بخشی از یادداشت منتشره از سوی یکی از مخالفان اصلی محیط زیستی پایتخت 3 است که در آن آمده است:« «بازیگران و هنرمندان سریال پایتخت بازی هنرمندانه‌ای را در هتک حیثیت نام محیط بان ارائه دادند که حضور مقامات رده بالای سازمان حفاظت محیط زیست نیز در این بازی هنرمندانه نقش پررنگی داشت. پیام ریاست محترم سازمان خوانده شد و معاون محترم محیط طبیعی سازمان نیز در تمام مدت مراسم بازی هنرمندانه‌ای ارائه داد……… عده‌ای زحمت کشیده و تا مرحله نقش یوز روی پیراهن تیم ملی پیش رفته‌اند که فرهنگ‌سازی کنند که بگویند یوز ایرانی حیوانی است دشت‌زی که به دلیل برهم خوردن اکوسیستم در حال انقراض است.

آنگاه داستان، محیط بانی را از جنگل‌های مازندران به مراسم می‌آورد که از پلنگ دفاع کرده است و رئیس سازمان هم پیام می‌دهد و معاون سازمان هم با حضور در کل مراسم و بازی در فیلم و کف زدن‌های مداوم آن را تایید می‌کند، آیا باید این چنین برداشت کنیم که روسا و معاونین و مشاورین اندرونی پردیسان علاوه بر اینکه فرق میان محیط بان و جنگل‌بان را نمی‌دانند، اصولا فرق میان یوز ایرانی و پلنگ را هم نمی‌دانند؟»

این متن و البته انتقادات مشابه آن که همه برپایه دو استدلال اشاره شده در بالا عنوان شده، شاید درست باشد و شاید هم نه و به طور قطع در این بین مدیران سازمان محیط زیست هستند که می توانند اظهار نظر کنند اما آنچه باعث شده این دیدگاه انتقادی به نگاه محیط زیستی سریال پایتخت را مو تلقی کرد که بیننده آن از پیچش مو غافل شده است،واقعیتی به نام بینندگان سریال و یا به اصطلاح علمی افکار عمومی است.

اختلاف پلنگ و یوز پلنگ از منظر ظاهری و رفتاری و حتی زیستگاهی امری است که به جز فعالان محیط زیستی اغلب مردم بدان اشراف ندارند و در نظر آنان هر حیوان گوشتخوار خالداری هم پلنگ است و هم یوز پلنگ. همچنین است اختلاف محیط بان وجنگلبان که در دید عمومی هر دو حافظ محیط زیست هستند و کمتر کسی از اختلافات زیاد کاری آنان مطلع است.و اما پیچش موی این داستان همان سخنانی است که بهبود فریبا جنگل بان محیط بان نمای پایتخت 3 در مراسم تقدیر از خود گفت. سخنانی که نه تنها حرف دل محیط بانان و جنگل بانان کشور بود بلکه سخن تمامی دوستداران واقعی محیط زیستی کشور چه دولتی و چه مردمی است و چون سخن دل بود نیز به گواه قریب به اتفاق بینندگان این سریال به دل نشست زیرا هر آنچه از دل برآید بر دل نشیند.

*کارشناس ارشد ایرانشناسی