چهل آموزه ی اخلاقی از امام حسین (ع)
چهل آموزه ی اخلاقی از امام حسین (ع)

خط امام : علم اخلاق اسلامی ریشه در سیره ی رفتاری و کلمات خردمندانه ی و آموزه های الهی ائمه ی اطهار علیهم السلام دارند . از احادیثی که از امام سوم شیعیان، حضرت سیّد الشهداء امام حسین (ع) ، باقی مانده است بسیاری از آموزه های دقیق اخلاقی مستفاد می شود. به مناسبت ایام […]

خط امام : علم اخلاق اسلامی ریشه در سیره ی رفتاری و کلمات خردمندانه ی و آموزه های الهی ائمه ی اطهار علیهم السلام دارند . از احادیثی که از امام سوم شیعیان، حضرت سیّد الشهداء امام حسین (ع) ، باقی مانده است بسیاری از آموزه های دقیق اخلاقی مستفاد می شود.

به مناسبت ایام شهادت سید الشهدا ، امام حسین (ع) ، برگزیده چهل حدیث گهربار از ایشان با موضوع اخلاق از نظرتان می گذرد:

1: هر که خواهد از راه گناه به مقصدی رسد ، دیرتر به آرزو رسد و زودتر به خطر افتد .

2: بخیل کسی است که از سلام بخل کند .

3: از کاری که باید از آن پوزش خواست حذر کن که مؤمن نه بد کند و نه عذر خواهد ، و منافق هر روز بد کند و معذرت طلبد .

4: مؤمن خدا را پناه خود گیرد ، و گفتار او را آیینه ی خود سازد ، گاه در صفاتی که از برای مؤمنان فرموده بنگرد و گاه در اوصاف متکبران ، لطیفه ها از آن برگیرد ، خود را درست بشناسد ، با زیرکی به مقام یقین رسد، و بر تزکیه و تهذیب نفس توانا باشد.

5: همنشینی خردمندان نشان پسندیده بودن است .

6: مردی در محضر آن حضرت (امام حسین ع) گفت : محبت و احسان به نااهل هدر رود. حضرت فرمود : چنین نیست ، نیکی همانند باران است که بر نیک و بد می بارد.

7: اگر دین ندارید ، لااقل آزاده باشید.

8: امام حسین به ابن عباس فرمود: درباره ی آنچه بر تو سود ندارد ، سخن مگوی، زیرا می ترسم بار سنگینی بر دوش تو نهد .

9: هرگز بی مورد سخن مگو تا برای سخن گفتن جائی مناسب پیدا کنی، زیرا چه بسیار سخنوری که سخن بحق گفته ولی چون بی مورد بوده ناپسند و معیوب جلوه گردیده .

10: با انسان شکیبا و همچنین با انسانهای سفیه مجادله نکن ، زیرا آدم صبور و شکیبا تحمل و بردباری تو را دگرگون می کند و آدم نادان تو را آزار می دهد. (به نظر می رسد در اینجا منظور از شکیبا ، فردی است که از روی لجاج سکوت می کند)

11: درباره ی برادر مؤمن که از تو جدا گردید بدان گونه سخن بگوی که دوست داری به هنگام دوری تو درباره تو گفته شود. و مانند کسی عمل کن که به پاداش و مجازات نیکو و بدی آگاهی و اعتقاد دارد.

12: کسی که طلب کند رضایت و خشنودی خدا را ولو با خشم مردم روبرو گردد ، خداوند در امورات مربوطه به مردم او را کفایت می فرماید و کسی که خشنودی مردم را بخواهد بوسیله خشم خدا ، خداوند او را به مردم وامی گذارد.

13: اگر شما خوبی ها را به صورت مجسم می دیدید ، هر آینه او را به صورت مردی زیبا و نیکو روی می دیدید و اگر زشتی ها به صورت و مجسم می دیدید به صورت مردی زشت و کریه المنظر می یافتید که دلها از او می رمد و در برابر او چشمها به زیر می افتد.

14: همانا جریان امور مردم و احکام به دست علماء و دانشمندان الهی است که بر حلال و حرام خدا امین هستند.

15: بترس که از آنانی نباشی که از گناه بندگان خدا بترسی ولی از گناه خود نترسی. زیرا خداوند محروم نمی کند کسی را از بهشت و نمی رساند کسی را به نعمت های خود ، مگر به واسطه ی عبادت و اطاعت خود آن بنده.

16: اموالت را بخور و از او استفاده کن ، پیش از آنکه تو را بخورد. اموال و ثروتت اگر برای تو نباشد ، تو برای او خواهی بود پس ثروت را باقی مگذار و در راه خدا مصرف کن.

17: پیوند کننده ترین مردم کسی است که پیوند کند با کسی که با او قطع پیوندی کند.

18: هر آنکس که بخشش کند ، سیادت و آقائی پیدا می کند و در بین مردم عزیز خواهد شد.

19: خدا می داند که من دوست دارم نماز خواندن را و تلاوت قرآن کریم و بسیار مناجات نمودن با خدا را.

20: امام حسین (ع) به فرزندش امام زین العابدین فرمود: ای نوردیده ی من ، بپرهیز از ستم به کسی که غیر خدا یاوری ندارد.

21: به یقین بخشنده ترین مردم کسی است که در هنگام قدرت و توانائی بر انتقام ببخشد.

22: راستگویی، بزرگواری است و دروغگویی، ناتوانی.

23: همسایگی ، خویشاوندی است.

24: کمک کردن، صدقه است.

25: از سوگند خوردن زیاد بپرهیزید ، زیرا انسانی که تکیه کلامش سوگند است به خاطر یکی از چهار چیز سوگند یاد می کند : 1: در خود احساس کمبود می کند ، بنابراین سوگند می خورد تا مردم او را تصدیق کنند.

2: از آوردن دلیل ناتوان است و سوگند را وسیله ی استحکام سخنش قرار می دهد 3: در بین مردم متهم شده و می پندارد جز با سوگند حرفش پذیرفته نمی شود 4: و گاهی به سوگند یادکردن عادت کرده و بی جهت سوگند بر زبانش جاری می شود.

26: پنج چیز است که اگر در انسان نباشد در او بهره ی زیادی نخواهد بود : 1: عقل 2: دین 3: ادب 4: حیا 5: خوش اخلاقی

27: از غیبت بپرهیز زیرا غیبت ، خورشت سگهای دوزخ است.

28: از امام حسین (ع) پرسیدند : معنای ادب چیست ؟ امام فرمود : ادب عبارتست از اینکه وقتی از خانه خارج می شوی به هر کسی برخورد می کنی او را برتر از خود ببینی (تا دچار عجب و خودپسندی نشوی) .

29: ای فرزند آدم ، اندیشه کن و بگو کجایند پادشاهان جهان و صاحبان دنیا که آن را آباد کردند و نهرها کندند و درختان کاشتند و شهرها بنا کردند و بعد با ناخرسندی از آنها جدا شدند.

30: حلم زینت انسان است.

31: وفاداری و جوانمردی و ارتباط با دیگران نعمت است.

32: خود بزرگ بینی ، لاف زدن ، و عجله کردن ابلهی است و ابلهی ، ضعف است.

33: بدترین خصلت پادشاهان عبارتند از : 1: ترس در مقابل دشمنان 2: قساوت در مورد ضعیفان 3: بخل ورزیدن هنگام بخشش

34: من خدا را ثنا می گویم ، عالی ترین ثناها ، همیشه سپاسگزار بوده و هستم ، در هر شرایطی که قرار بگیرم.

35: از وصیتنامه ی حضرت هنگام ترک مدینه : من نه از روی خودخواهی و یا برای خوشگذرانی و نه برای فساد و ستمگری از مدینه خارج می شوم؛ بلکه هدف من از این سفر امر به معروف و نهی از منکر است و خواسته ام از این حرکت ، اصلاح مفاسد امت و احیاء و زنده کردن سنّت و قانون جدم رسول خدا (ص) و راه و رسم پدرم علی ابن ابیطالب (ع) است.

36: امام حسین (ع) خطاب به سپاه دشمن در روز عاشورا : وای بر شما چرا ساکت نمی شوید تا گفتارم را بشنوید؟ آری در اثر هدایای حرامی که به شما رسیده و در اثر غذاهای حرامی که شکمهایتان از آنها انباشته شده ، خداوند این چنین بر دلهای شما مُهر زده است.

37: مرگ با عزت بهتر از زندگی با ذلت است.

38: اسلام ، خرافات جاهلیت را از بین برد و هیچگونه سرزنشی بر مسلمانان روا نیست مگر آنکه گناه کنند ، سرزنش سزاوار آن کسی است که پیرو برنامه های جاهلیت باشد.

39: درخواست کردن کار خوبی نیست مگر برای پرداخت غرامت سنگین ، یا بینوایی خاک نشین ، یا تعهد مالی سنگین.

40: انس گوید : کنیزی نزد امام حسین (ع) آمد و یک دسته گل به او تقدیم کرد. امام (ع) فرمود : تو را به خاطر خدا آزاد کردم .

انس گوید ، پرسیدم : یک دسته گل که بهایی ندارد . چگونه او را آزاد می کنید؟ امام (ع) فرمود: خداوند اینگونه ما را ادب کرده و در قرآن فرموده است : هرگاه مورد تحیتی قرار گرفتید ، بهتر از آن تحیت کنید یا همان گونه پاسخ دهید (سوره ی نساء – 86) و بهتر از این تحیتی که او به من داشت ، آزادی اوست.

منابع : irna.ir

1: تحف العقول

2: 72 درس زندگی از سیره عملی حضرت امام حسین (ع) ، حمیدرضا کفاش

3: اعیان الشیعه

4: پیام عاشورا ، سید باقر آیت میردامادی

5: بحارالانوار