سه شنبه, ۰۲ بهمن ۱۳۹۷

گزارش تصویری از آیین خیمه کوبی نوش آباد - کاشان

تعزیه همچنان غریب و تنهاست

تعزیه همچنان غریب و تنهاست

خط امام : محرم که شروع می‌شود، جامه‌های سبز و سرخشان را از صندوقچه بیرون می‌آورند، پارچه‌های سیاه را بر دیوار می‌زنند، شیپورها را برق می‌اندازند و نسخه‌های خاک گرفته را دست می‌گیرند؛ محرم که بشود، تعزیه دوباره جان می‌گیرد … به گزارش خط امام خبرنگار تئاتر ایسنا در گزارشی به تعزیه و شرایط آن در کشورمان پرداخت که می خوانید ، سال‌هاست تعزیه‌خوان‌ها می‌دانند تعزیه فقط در ایام محرم و صفر زنده می‌شود، آن هم به همت مردم که اگر نباشند و کمک نکنند، تعزیه هم سرپا نمی‌ماند. سال‌هاست که آنان می‌دانند با وجود اینکه برای ۳۶۵ روز سال شبیه‌خوانی داریم، در طول سال خبری از تعزیه نیست که نیست. سال‌هاست که گروه‌های تعزیه از هم پاشیده‌اند و در ایام محرم و صفر دوباره گرد هم می‌آیند، به دعوت تکیه‌ها، برنامه‌هایی اجرا می‌کنند و همه چیز فراموش می‌شود تا سال بعد. تعزیه مدعیان زیادی دارد، متولیان دولتی که ادعای حمایت از نمایش‌های دینی را دارند، اما پای عمل که به میان بیاید، کمتر نهادی است که واقعا سر و سامانی به تعزیه بدهد. کانون تعزیه به گفته داوود فتحعلی‌بیگی، مدیر آن هنوز هیچ جا و مکانی ندارد و جلسات آن در کانون نمایش‌های سنتی برگزار می‌شود. کمبود بودجه یا نبود جا همه درد نیست، درد بزرگتر این است که هیچ مکان مشخصی برای سر و سامان دادن به آموزش تعزیه یا نظارت بر حفظ اصالت‌های آن وجود ندارد؛ درحالی که هنرمند تعزیه باید به شعر و موسیقی هم تسلط داشته باشد، دستگاه‌های موسیقی را خوب بشناسد و بتواند در این دستگاه‌ها بخواند اما دریغ از توجه به این امور و این چنین است که تعزیه نزد برخی از هنرمندانش هم همان اندازه غریب و تنهاست. همین غریبی است که باعث شده گاه ملودی‌های لس‌آنجلسی سر از تعزیه درآورد یا به بهانه نوآوری، تغییراتی عجیب در نسخه‌ها پدیدار شود. اما با وجود همه مشکلات، هنوز هنرمندانی هستند که این گونه‌ی نمایشی را ارج می‌نهند؛ هنرمندانی از نسل جوان هم دل در گرو تعزیه دارند و شاید بتوان به انرژی و انگیزه آنها امیدوار بود که نفسی تازه در کالبد کم جان تعزیه بدمند. در ادامه نظرات برخی از هنرمندان تعزیه را که پیش از این با ایسنا گفتگو داشته‌اند، مرور می‌کنیم: *** انتقاد از برخورد با تعزیه مثل شی‌ء موزه‌ای محسن هاشمی، فارغ‌التحصیل موسیقی و هنرمندی است از کودکی در گروه‌های تعزیه فعالیت داشته است، اما حالا با گروه ثابتی کار نمی‌کند و توضیح می‌دهد: «گروه ثابتی نداریم. به فراخور برنامه‌ها، با دوستانی از نقاط مختلف کشور کار می‌کنیم.» این هنرمند تعزیه درباره نبود گروه ثابت و آسیب‌های آن می‌گوید: «بودن در گروه ثابت، به کیفیت کار کمک می‌کند همچنان که در قدیم چنین بوده است. ولی به مرور زمان گروه‌های تعزیه نیز دستخوش تغییر و تحول شده‌اند و در حال حاضر بانیان تکایا خودشان برای اجرای برنامه از هنرمندان تعزیه دعوت می‌کنند. قبلا کار را به یک نفر می‌سپردند و او سرپرست گروه می‌شد اما الان گروه‌داری در تعزیه ور افتاده است با این حال چون دوستان حرفه‌ای هستند، هر یک به کار خود تسلط دارند و برای اجرای برنامه مشکلی پیش نمی‌آید.» هاشمی می‌گوید: «تعزیه تنها نمایش ایرانی است که متن مکتوب دارد. دخل و تصرف در نسخ تعزیه خیانت به آن متن است. حق نداریم به سلیقه خود متن‌ها را تغییر دهیم.» او درباره موسیقی تعزیه هم می‌گوید:«موسیقی دستگاهی و تعزیه ایرانی آنقدر غنی است که هیچ نیازی نیست سراغ موسیقی‌های دیگر برویم و برهیچ یکی از اهل فن پوشیده نیست که استفاده از موسیقی‌های غیر متعارف در تعزیه اشتباه است و هیچ یک از اساتید، این روش را به بهانه نوآوری نمی‌پسندند. همچنانکه نوآوری باید برمبنای اصالت باشد تا مورد پذیرش اهل فن، اساتید و شنوندگان حرفه‌ای تعزیه قرار بگیرد. نوآوری بی‌اصالت مانند بلایی است که بر سر معماری شهری‌مان آمده است، اگر این نوآوری بر پایه اصالت نباشد، محکوم ب