سهم معلولان از توسعه و حقوق بشر
سهم معلولان از توسعه و حقوق بشر

خط امام : با انگیزه بهبود موقعیت و ارتقای جایگاه افراد معلول در جوامع بشری در سی و هفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1362 شمسی برابر با 1983 میلادی روز سوم دسامبر از سوی سازمان ملل به عنوان روز جهانی معلولان نام گرفت. ‘توسعه و حقوق بشر برای همه’ شعار روز […]

خط امام : با انگیزه بهبود موقعیت و ارتقای جایگاه افراد معلول در جوامع بشری در سی و هفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1362 شمسی برابر با 1983 میلادی روز سوم دسامبر از سوی سازمان ملل به عنوان روز جهانی معلولان نام گرفت.

‘توسعه و حقوق بشر برای همه’ شعار روز جهانی معلولان امسال است ، دوازدهم آذر روز جهانی معلولان باید فرصتی مناسب برای تفکر بیشتر برای مسائل آموزشی ، توانبخشی و رفاهی معلولان و افزایش سطح آگاهی و شناخت مسائل و حقوق این قشر از جامعه توسط مردم باشد.

این روز معطوف کردن اذهان عمومی جامعه به مسائل مرتبط با معلولین و احیای حقوق آنها و فرهنگ سازی برای درک و شناخت بهتر این قشر و مسائلشان است.

با این که در سال های گذشته از سوی دولت ها ، سازمان ها و نهادهای غیردولتی توجه ویژه ای به مسائل معلولان شـده و تلاش های جدی برای توانبخشی و تحقق هدف های مشارکت کامل آنها در زندگی اجتماعی از طریق برابر سازی فرصت ها و رعایت حقوق آنها صورت گرفته ولی شکی نیست که این تلاش ها کافی نبوده و تلاش های مضاعفی لازم است.

با توجه به پیشرفت روزافزون علوم پزشکی بسیاری از معلولیت ها را می توان از طریق مراقبت های اولیه بهداشتی نظیر واکسیناسیون و تغذیه مناسب و همچنین از طریق مراقبت های حرفه ای از جمله توانبخشی طبی ، گفتار درمانی و ارتوپدی فنی از بین برد ولی در زمینه معلولین هزینه های مربوط به خدمات توانبخشی از نگرانی های دایمی آنها است.

از سوی دیگر عدم مناسب سازی فضاهای شهری برای معلولان و یا مناسب سازی به صورت سلیقه ای از مشکلات جدی معلولان است.

بر اساس ماده دوم قانون جامع حمایت از حقوق معلولان تمام وزارتخانه ها ، سازمان ها و موسسات و شرکت های دولتی و نهادهای عمومی و انقلابی موظفند در طراحی ، تولید و احداث ساختمان ها و اماکن عمومی و معابر و وسایل خدماتی به نحوی عمل کنند که امکان دسترسی و بهره مندی معلولان همچون افراد عادی فراهم شود.

بدیهی است که عدم مناسب سازی فضاهای شهری آنها را از استفاده از امکانات عمومی و رفاهی محروم می کند.

از سوی دیگر نگرش های غیرروانشناسانه و غیر اجتماعی نسبت به آنها ، معلولان را ناگزیر به دوری از زندگی و حضور اجتماعی می کند.

این نابرابری در جامعه به نسبت در جامعه معلولین نیز وجود داشته و به علت عدم برابری در دریافت زنان و مردان معلول از تسهیلات بهداشتی ، شغلی و سایر خدمات اجتماعی وضعیت معلولیت برای زنان به مراتب دشوارتر است.

بپذیریم که معلولان نیز همانند ما انسان هایی هستند که می خواهند زندگی کنند ، دیده شوند ، دوست داشته شوند و حتی نقش نیز ایفا کنند.

به عقیده روانشناسان بیکاری برای معلولان تبعات زیادی در پی دارد ، از این منظر تصور معلولی که احساس وابستگی و عدم اطمینان به آینده می کند و برای امرار معاش به گدایی رو می آورد بسیار ناراحت کننده به نظر می رسد.

موقعیت نامساعد افراد معلول در بازار کار با وجودقوانینی که بر روی کاغذ نوشته شده و کمتر اجرایی شده اند موجب شده میزان بیکاری آنها بسیار بیشتر از افراد عادی باشد.

از نظر رسانه ای نیز این که معلولیت بتواند جایگاهی در میان مخاطبان غیر معلول پیدا کند به عملکرد رسانه ها برمی گردد.

ورود رسانه ها به موضوع معلولیت و پرهیز از اختصاصی کردن این موضوع می تواند به فرهنگ سازی موضوع معلولیت در میان مخاطبان رسانه های همگانی کمک شایانی کند.

همگان در این زمینه مسوولیم و نباید برنامه های مرسوم برای گرامیداشت روز جهانی معلولین همه ساله به برگزاری جشن ها ، سمینارها ، اجرای برنامه های همایشی و موسیقی ، دادن آمار و ارقام رسانه ای در مورد عملکرد یک ساله ، جمعیت زیر پوشش و پشت نوبتی خلاصه شود و دیگر هیچ …….

سوالی که مطرح است این که تاکنون چه میزان از قوانین جامع حمایت از معلولین جنبه اجرایی به خود گرفته اند؟ فضا و محیط شهری چقدر مناسب سازی شده تا عبور و مرور این قشر امکان پذیرتر شود؟ چه اشکالی دارد یک روز خود را روی ویلچر بگذرانیم و از مشکلات این عزیزان آگاه شویم؟ یکی از بزرگترین مشکلات معلولین موانع شهری می باشد به رغم صراحت قانونی تاکنون میزان توجه به این امر چه اندازه بوده است؟

عدم حمایت جدی از خانواده های دارای معلول ، نبود وسایل توانبخشی استاندارد و مورد نیاز معلولان ، مسکن و عدم اجرای ماده مربوط به مسکن معلولان در قانون جامع ، عدم اجرای کامل قانون جامع و کمبود جدی بودجه سازمان بهزیستی به عنوان متولی معلولان ، اشتغال ، پایین بودن نرخ مستمری ، وجود باورهای منفی و غلط مردم نسبت به معلولان ، ابهام در قانون بازنشستگی معلولان و بیمه درمانی معلولان از دیگرمشکلات این قشر است.

به گفته رویا احمدیان مدیر کل بهزیستی استان اردبیل ، 16 هزار و 878 معلول زیرپوشش بهزیستی استان قرار دارند و خانواده پنج هزار و 159 معلول نیز مستمری دریافت می کنند.

وی اظهارکرد: مابقی معلولان به نحوی از خدمات غیر مستمر سازمان بهره مند می شوند.

وی افزود: عمده حمایت ها از معلولان در حوزه درمان بوده و خدمات شبانه روزی به 235 معلول بیمار روانی مزمن ارائه شده است.

چه خوب است فارغ از نامگذاری های سالیانه شرایط را برای استفاده از ظرفیت های معلولین به عنوان بخشی از منابع انسانی کشور فراهم کنیم.

گزارش : عارف اسماعیل زاده/ایرنا