آزادی دلیل نمی خواهد
آزادی دلیل نمی خواهد

خط امام : از مرحوم آیت الله نائینی می پرسند که آزادی باید دلیل داشته باشد؟ ایشان می فرمایند: آزادی دلیل نمی خواهد، آنچه دلیل می خواهد، ضد آزادی است. یعنی استبداد است که دلیل می خواهد. اصلاً زنده بودن، دلیل نمی خواهد. ما باید دنبال قرائنی باشیم که چه کسی مرده است. کتاب “شهر […]

خط امام : از مرحوم آیت الله نائینی می پرسند که آزادی باید دلیل داشته باشد؟ ایشان می فرمایند: آزادی دلیل نمی خواهد، آنچه دلیل می خواهد، ضد آزادی است. یعنی استبداد است که دلیل می خواهد. اصلاً زنده بودن، دلیل نمی خواهد. ما باید دنبال قرائنی باشیم که چه کسی مرده است.

کتاب “شهر مردگان”، حقوق اساسی مخالفان نوشته حجت السلام و المسلمین محمد سروش محلاتی با حضور و سخنرانی دکتر محمد بهشتی، حجت السلام و المسلمین داوود فیرحی و همچنین نویسنده این کتاب در موزه شهید بهشتی رونمایی شد.

بهشتی: فلسفه تا وقتی زنده است که حیرت آغازین کماکان باقی بماند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خط امام ، ابتدای این مراسم دکتر محمد بهشتی،‌ فرزند شهید بهشتی با تجلیل از این کتاب گفت: تجربه‌ای را به عنوان معلم فلسفه دارم که جالب است. به نظرم در هر دوره‌ای برای پرداختن به اندیشه جدید، چیزهایی که بدیهه است، از بداهت خارج می‌شود.

افزود: در این شرایط حرّیتی ایجاد می‌شود که باعث ایجاد پرسش است. این پرسش واکنشی است برای آن پرسش. افلاطون و ارسطو، آغاز فلسفه را حیرت می‌دانند. فلسفه تا وقتی زنده است که حیرت آغازین کماکان باقی بماند.

بهشتی در ادامه با اشاره به تداوم حرّیت در دوره‌های تکوین جامعه انسان، گفت: چنین تکاپو و همتی به خاطر این حیرت است. نظام‌های فلسفی در چندین دهه بر این اساس ایجاد شده است و اصلاً براساس اشتغال و حرفه و تفنّن نیست.

وی گفت: این تجربه با خواندن این کتاب در عرصه دیگری ایجاد شد، جوانه‌هایی را می‌بینم که باعث ایجاد موضوعات زیادی شده است که سرآغاز مسیرهای طولانی‌تری است. برخی مقالات را قبلاً خوانده بودم، ولی جمع شدن آن در یک کتاب حُسنی دارد که انسان از اضلاع مختلف متوجه می‌شود که موضوعاتی از نو دیده شده‌اند و از بداهت خارج شده‌اند و از نو مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

بهشتی تصریح کرد: از اینکه موزه شهید بهشتی برای رونمایی چنین کتابی در نظر گرفته شده است بسیار خرسندم، چون مکانی است که برای طرح پرسش‌های جدید و اندیشیدن بوده است.

فیرحی: فقه مدتی است ابزاری برای دفاع از غیر حقوق شده است

در ادامه حجت السلام و المسلمین داوود فیرحی، به شمارش ویژگی هایی “کتاب شهر مردگان” پرداخت که باعث می شود، این کتاب در زمره کتاب های خوب و دارای جایگاه قرار بگیرد و اظهار کرد: یکی از نکات مهم کتاب این است که در عین حال که دارای مطالب سنگین  و نو اندیشانه است، اما این مطالب بسیار فشرده، ساده و روان بیان شده اند.

 

وی دومین ویژگی این کتاب را خصلت خلاصه گویی آن دانست و در توضیح دیگر ویژگی های آن گفت: این کتاب دارای فقه نیمه استدلالی است، به این معنا که بر ای رساندن مطالب در آن از استدلال های کوتاه استفاده شده است. همچنین این کتاب جهت گیری روشنی دارد و می توان ادعا کرد که چیزهایی را در فقه احیا می کند که رو به فراموشی می روند.

فیرحی در توضیح اولین مقاله این کتاب با عنوان شهر مرگان، ادامه داد: نویسنده برای عنوان اولین مقاله شهر مردگان را انتخاب کرده است و در واقع این را اصل گرفته که شهری که انسان در آن آزاد نباشد،آن شهر گورستان است؛ یعنی جایی که انسان آزادی نداشته باشد آن انسان مرده، و شهر شهر مردگان خواهد بود.

این استاد دانشگاه نکته اصلی “کتاب شهر مردگان” را نزدیکی به یکی از سخنان زیبای مرحوم نائینی دانست و توضیح داد: از مرحوم آیت‌الله نائینی می‌پرسند که آزادی باید دلیل داشته باشد؟ ایشان می‌فرمایند: آزادی دلیل نمی‌خواهد، آنچه دلیل می‌خواهد، ضد آزادی است. یعنی استبداد است که دلیل می‌خواهد. اصلاً زنده بودن، دلیل نمی‌خواهد. ما باید دنبال قرائنی باشیم که چه کسی مرده است.

وی با بیان اینکه هرکس به هر دلیلی که نتواند از خودش دفاع کند، مرده تلقی می شود، عنوان کرد: زنده کردن چنین مباحثی در فقه بسیار مهم است. در جامعه ما تحولاتی رخ داده است که نتیجه این شده که از دانش هایی مثل فقه انتظار پشتیبانی از حقوق مردم نیست. فقه که تا زمانی نماینده دفاع از حقوق و آزادی بود، مدتی است ابزاری برای دفاع از غیر حقوق شده است.

فیرحی اضافه کرد: این کتاب آغازی در گفتمانی است که وجوه درخشان فقه را که مدتی است از یاد رفته دوباره زنده شود  و آن را نماینده حقوق مردم جلوه دهد.

وی در پایان سخنان خود درباره مقالات کتاب شهر مردگان، گفت: مقالات کتاب شهر مردگان در عین حال که کوتاه هستند، ولی ناقص و نیمه کاره نیستند و استدلال های نیمه تخصصی و نیمه عمومی هستند. به این معنی که در مقالات از روایات و استنادها استفاده می کند و در عین حال انها را به مسائل روز باز می گرداند.

 سروش محلاتی: “شهر مردگان” با نوشته‌های پیشین من در محتوا و روش متفاوت است

همچنین حجت السلام و المسلمین محمد سروش محلاتی نویسنده کتاب، ” شهر مردگان” را از دو منظر محتوایی و شکلی با نوشته های پیشین خود متفاوت دانست و گفت: من در سال های گذشته دو اثر حجیم به نام های«آزادی، عقل و ایمان و همچنین «دین و دولت»  تالیف کردم، ولی در این اثر سبک خود را تغییر دادم. یکی به این خاطر که کتاب های گذشته من بسیار سخت چاپ شد و حتی هنوز  در معرض خمیر شدن هستند و دیگر اینکه احساس می کنم کارکرد فقه تغییر کرده است.

وی ادامه داد: من در این کتاب سعی داشته ام، با توجه به تغییر کارکرد فقه محتوای کتاب را از تفضیل به اختصار تغییر دهم و به توضیح مواردی بپردازم که فقه باید در جایگاه درست خود به آنها بپردازد.

این استاد دانشگاه تغییر دیگری که در کنار تغییر محتوایی لحاظ کرده را تغییر در روش نگارش دانست و گفت: این کتاب را بیشتر با تاکید و توجه به اطلاعات و صحبت هایی که در فضای مجازی پیش آمد، نوشتم.

jamaran.ir