عيد وصال اوليا
عيد وصال اوليا

در جريان ماه مبارك رمضان، مهندسي اين كار را وجود مبارك رسول گرامي(ص) ترسيم كرد، ائمه(ع) اين را عملياتي و اجرايي كردند، با دعا و ثنا به ما آموختند چگونه با ماه مبارك رمضان برخورد كنيم. رسول گرامي(ص) هندسه اصلي ماه مبارك رمضان را بيان كرد. گرچه اين ماه فضايل فراواني دارد، اما مهمترين فضيلت […]

در جريان ماه مبارك رمضان، مهندسي اين كار را وجود مبارك رسول گرامي(ص) ترسيم كرد، ائمه(ع) اين را عملياتي و اجرايي كردند، با دعا و ثنا به ما آموختند چگونه با ماه مبارك رمضان برخورد كنيم. رسول گرامي(ص) هندسه اصلي ماه مبارك رمضان را بيان كرد. گرچه اين ماه فضايل فراواني دارد، اما مهمترين فضيلت اين ماه، آزادي است كه انسان از دشمن درون و بيرون آزاد باشد.

در آخرين جمعه ماه پربركت شعبان فرمود: مردم! هر كس بدهكار است بايد گرو بسپارد. بدهكار بايد به طلبكار رهن و گرو بدهد، اين اصل اول. اگر كسي به ديگري بدهكار بود يا خانه را گرو مي‌دهد يا زمين را گرو مي‌دهد و مانند آن، بالاخره مال گرو مي‌دهد؛ ولي اگر كسي گناه كرد، به خدا بدهكار بود، گرو او خود اوست. خود او را گرو مي‌گيرند؛ لذا او آزاد نيست. اينكه مي‌بينيد بعضي‌ها در منزل بر زبانشان مسلط نيستند، چون واقعاً آزاد نيستند، در محيط كار بر رفتارشان مسلط نيستند؛ چون بسته‌اند. نگاهشان در اختيار خودشان نيست، چون برده‌اند. زبانشان در اختيارشان نيست، چون بسته‌اند. فرمود: «انّ انفسكم مرهونه باعمالكم ففكّوها باستغفاركم»: شما در رهن اعمالتان هستيد، بياييد فك رهن كنيد. اين ماه، ماه فك رهن است. اگر كسي ـ خداي ناكرده ـ بعد از ماه مبارك رمضان بر چشمش، گوشش، مالش، رفتارش، گفتارش، نوشتارش، بر منش‌ خود مسلط نبود، معلوم مي‌شود آزاد نيست، هنوز بدهكار است.

نگوييد هر چه دلم بخواهد مي‌كنم، بگوييد هر چه خدا به من گفت، مي‌كنم. انسان در مصاف با مرگ، مرگ را مي‌ميراند نه بميرد؛ ما مرگ را مي‌ميرانيم. ما در مصاف و برخورد با مردن، مردن را مي‌ميرانيم. ما زنده‌ايم، وارد برزخ مي‌شويم، مرگ نيست وارد قيامت مي‌شويم، مرگ نيست؛ وارد بهشت مي‌شويم، مرگ نيست. آن‌ كه خيال مي‌كند مرگ، پوسيدن است و آخر خط است، او خود را رها مي‌بيند؛ ولي دين به ما مي‌گويد مرگ از پوست به درآمدن است نه پوسيدن، ما هستيم كه هستيم كه هستيم!

اگر هستيم، بايد آزاد باشيم. فرمود اين ماه مبارك ماه فكّ رهن است، بياييد خودتان را آزاد كنيد، بگوييد: خدايا! آمدم، خدا هم قبول مي‌كند. بعد ديگر بر چشمتان، گوشتان، مالتان، رفتارتان، كردارتان مسلط هستيد. خدا فرمود اگر كسي بيراهه رفت يا راه كسي را بست، بدهكار است و هر بدهكاري بايد گرو بسپارد، ما مال قبول نمي‌كنيم، خانه قبول نمي‌كنيم خود شخص را قبول مي‌كنيم. اين كه بعضي مي‌گويند ما مي‌خواهيم نماز صبح بلند بشويم نمي‌توانيم، بيچاره‌ها راست مي‌گويند؛ چون بسته‌اند نه پند حكيمان، نه بند اميران در اينها اثر نمي‌كند. فرمود اين ماه، ماه آزادي است، بياييد خودتان را آزاد كنيد. اين مهندسي ماه مبارك رمضان در آخرين جمعه ماه پربركت شعبان به بيان نوراني رسول گرامي(ص).

وجود مبارك ائمه(ع) مخصوصاً امام سجاد آمدند اين را عملياتي كردند، گفتند وقتي ماه مبارك رمضان وارد شد، دعاي مخصوصي هست كه انسان با جلال و شكوه اين ماه را استقبال كند. در اين استقبال عرض مي‌كند، هنگام وداع و خداحافظي اين ماه، وجود مبارك امام سجاد برنامه‌هاي سنگيني دارد، عرض مي‌كند: خدايا! ما عزيزمان را از دست داديم. ما اگر مي‌ناليم، براي اين است كه گرفتار فراق هستيم. شايد سال بعد آن را درك نكنيم. اين آمده دست و بال ما را باز كرد.

خداي سبحان چندين برنامه براي فك رهن دارد، مهمترين فك رهن و آزادسازي‌اش همين ماه مبارك رمضان است. گاهي هم مي‌فرمايد مردمي كه در سرزمين وحي‌اند، آنجا هم چون مهمان من هستند، حرم جاي فك رهن است و اگر كسي براي حج يا عمره احرام بست، چون آنجا هم سخن از «ضيوف‌الرحمن» است، مهمان من هستند. آنجا هم جاي فك رهن است و اگر كسي اعتكاف كرد، در مسجد چند روز معتكف شد، آنجا هم جاي فك رهن است. انسان كه معتكف در مسجد است، بسياري از احكام را رعايت مي‌كند؛ وارد حرم الهي شد، بسياري از احكام را رعايت مي‌كند. وقتي احرام بست، بسياري از احكام الهي را رعايت مي‌كند. ماه مبارك ماه فك رهن است.

تنها شب قدر نيست كه «سلامٌ» است. امام سجاد به ماه مبارك رمضان سلام مي‌كند، مي‌گويد: سلام بر تو اي ماه كه صدر و ساقه‌ات سلام است، آغاز و انجامت سلام است، اول و آخر تو سلام است: «السلام عليك من شهر هو من كل امر سلام»، براي اينكه سلامت يازده ماه را تو داري تأمين مي‌كني.

تاجر سالي دارد، كشاورز سالي دارد، دامدار سالي دارد؛ آنها هم كه درصدد تهذيب روح و تهذيب اخلاق‌اند، سالي دارند. آنها مطابق روايتهايي كه در مجامع ديني ما آمده، اول سالشان اول ماه مبارك رمضان است، آخر سالشان آخر شعبان است؛ لذا در ماه شعبان تمام تلاش و كوشش را مي‌كنند كه بدهي‌هايشان را بدهند، يعني توبه كنند، انابه كنند، زمينه را فراهم كنند براي ورود به ماه رمضان. در روايات ما آمده است كه ماه رمضان «غره‌الشهور» است، «رأس‌السنه» است. در روايات دارد اول سال، اول ماه مبارك رمضان است. فروردين براي گروه ديگر است، براي سالكان الي الله اول ماه مبارك، اول سال است. اگر شنيديد كه آن بزرگوار (حافظ) مي‌گويد:

ماه شعبان منه از دست قدح كاين خورشيد

از نظر تا شب عيد رمضان خواهد شد

براي همين است؛ يعني اين ماه شعبان آخر سال است. آخر سال بايد تمام تلاش و كوشش صرف بشود كه آدم سود و زيانش را مشخص بكند. ماه مبارك رمضان ماه تلاش و كوشش است، ماه وصال نيست؛ براي اينكه دست و بال بسته است. كم كم وقتي دست و بال باز شد، آن وقت در شب عيد و در روز عيد جايزه‌ها را مي‌دهند. اگر گفتند:

روز عيد است و من امروز در آن تدبيرم

كه دهم حاصل سي روزه و ساغر گيرم

همين است. شب عيد، شب وصال است روز عيد، روز وصال است در اين دعاهاي نوراني عرض مي‌كنيم: خدايا! اگر كسي به سراغ ديگري مي‌رود كه چيزي بگيرد، ما همه راهها را بسته مي‌بينيم، فقط راه تو! چون تو ما را آفريدي، با تو كار داريم. تو يك قطره آب را به اين صورت لؤلؤ لالا درآوردي، صدها دانشكده الان مي‌خواهند درباره انسان فكر كنند، هنوز مانده‌اند كه چگونه خدا اين يك قطره آب را به اين صورت درآورده، دهها بيماري هنوز كشف نشده، دهها دارو كشف نشده اين تازه درباره بدن است؛ اما «و نفختُ فيه من روحي» كجا، «ما اوتيتم من العلم الا قليلا» كجا، روح انسان كجا؟ عظمت روح چيست! اگر بدن را به اين زيبايي و روح را با آن جلال و جمال و شكوه آفريد، در پيشگاه او بايد كرنش و خضوع كرد.

درباره قرآن كه اين ماه، ماه قرآن است، امام سجاد(ع) آن مهندسي رسول گرامي(ص) را خوب تشريح كرد، عرض كرد: خدايا! قرآن را به عنوان قانون اساسي، تو به پيامبر آموختي «انزلته علي نبيك محمد(ص) مجملا» چون قانون اساسي، كليات و اصول كلي است در بخش بعدي «الهمته علم عجائبه مكملا» تكميل علوم قرآني را از راه الهام به رسولت آموختي كه او قوانين عادي را از اين اصول به الهام شما ياد گرفت و به ما گفت «و ورثتنا علمه مفسرا»، ما وارثان قرآنيم، ما علم‌الوراثه داريم نه علم‌الدراسه. ما در سايه علم‌الوراثه، از وجود مبارك رسول گرامي ارث برديم، پس اجمالش براي پيامبر، تكميلش براي پيامبر، وراثت تفسيري‌اش به عهده ما.

قرآن همين نيست كه كسي بگويد «الذين آمنوا و عملوا الصالحات»، اين ترجمه است اين را نمي‌گويند تفسير، ما در ماه مبارك رمضان علم قرآن مي‌خواهيم، چه علمي؟ آن علمي كه از كوه برنمي‌آيد، در سوره حشر فرمود اگر ما اين قرآن را به كوه مي‌داديم، ريز ريز مي‌شد؛ به ما دادي، ما مي‌خواهيم بفهميم و ريز ريز نشويم؛ ما آمديم كاري كه از كوه ساخته نيست، از ما ساخته بشود. اين كه الان رايج است، اين را مي‌گويند ترجمه، نمي‌گويند تفسير. ما چيزي از قرآن مي‌خواهيم كه كوه نتواند بكند. اين حرفهاي عادي كه رواج دارد، خيلي خوب است، لازم هم است؛ اما اين كف قرآن است، نه بحثهاي مياني قرآن، نه بحثهاي اوج قرآن.

ماه مبارك براي اين است كه انسان معارف بلند قرآن را بفهمد. اينكه خدا فرمود: «و ما رميت اذ رميت ولكن الله رمي» يعني چه؟ اينكه فرمود اگر كسي باتقوا باشد در هيچ كار نمي‌ماند، يعني چه؟ «من يتق الله يجعل له مخرجا» يعني چه؟ اينكه فرمود: «من اعرض عن ذكري فان له معيشه ضنكا: اگر كسي از نام من و ياد من جدا بشود، هميشه در فشار است» يعني چه؟ ما مي‌خواهيم در ماه مبارك رمضان آن مطلبي را بفهميم كه كوه نمي‌تواند: «لو انزلنا هذا القرآن علي جبل لرأيته خاشعاً متصدعا من خشيه الله» ما مي‌خواهيم كاري بكنيم كه از كوه ساخته نيست.

امام سجاد(س) در دعاي ختم قرآن درباره مرگ مي‌گويد وقتي كه فرشته مرگ از پشت پرده غيب ظاهر مي‌شود، چشم ما بستگان و فرزندان را نمي‌بيند، ولي فرشته مرگ را مي‌بيند، اين چه عالمي است؟ آن وقتي كه او از پشت پرده غيب تجلي كرد، ما بايد جوابي براي گفتن داشته باشيم؛ بنابراين هم جريان قرآن در دو بخش مشخص شد هم جريان ماه مبارك رمضان در دو بخش مشخص شد: اول سالمان يعني ماه مبارك تمام شده و آن يازده ماه را بايد در كنار اين مائده و مأدبه الهي تأمين كنيم. آن دعاهاي ماه مبارك، دعاهاي قرآن و نيايشهاي ليالي قدر و بركت نماز عيد سهم تعيين‌كننده‌اي خواهد داشت در انجام وظايف ما در يازده ماه آينده و در نيل و وصول به آن ثواب الهي.

ettelaat.com