سه شنبه, ۲۸ خرداد ۱۳۹۸

دکتر محمد علی مهتدی

هدف ترکیه تضعیف سوریه و احزاب کرد به وسیله داعش است / قصد ترکیه تخریب مواضع پ. ک. ک است نه داعش

هدف ترکیه تضعیف سوریه و احزاب کرد به وسیله داعش است / قصد ترکیه تخریب مواضع پ. ک. ک است نه داعش

خط امام : دکتر محمدعلی مهتدی، کارشناس مسایل خاورمیانه با بیان اینکه سیاست ترکیه هدف قرار دادن مواضع احزاب کردی و پ. ک. ک است اظهار کرد: هدف ترکیه این است که از طریق داعش نه فقط دولت سوریه بلکه احزاب کردی را تضعیف کند و به همین دلیل پیشروی کردها در منطقه مرزی بین ترکیه و سوریه به سمت غرب، ترک ها را نگران کرد چون ارتباط ترکیه با داعش قطع می شد.

او با تاکید بر اینکه اگر هم حمله ای توسط ترکیه علیه داعش صورت بگیرد در شرایط کنونی بیشتر جنبه نمایشی خواهد ءداشت گفت: باید ببینیم واکنش سوریه به این مساله چه خواهد بود. به نظر نمی رسد که این طرح ها به راحتی قابل اجرا باشد؛ به خصوص که الان یک تفاهم بین المللی در حال شکل گیری است و بعد از دیدارهایی که در قطر با حضور وزیر خارجه آمریکا، سوریه و کشورهای عربی در خلیج فارس صورت گرفت قرار بر این شد که بحران سوریه مهار شود و خب اگر قرار است که بحران سوریه حل شود بعد از آن باید ترکیه نقش مثبتی داشته باشد و در سیاست خودش تجدید نظر کند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خط امام ، متن گفت و گوی با دکتر محمد علی مهتدی کارشناس مسایل خاورمیانه را می خوانید

*موضوع خروج نیروهای کردی از ترکیه و جنگ ترکیه در دو جبهه داعش و نیروهای کردی از مسایلی است که اخیرا شاهد هستیم که ترکیه را به شدت درگیر کرده است. به نظر شما روند مذاکرات و اختلاف های ترکیه با نیروهای کردی به کجا ختم می شود؟

مهتدی: در مدت اخیر شاهد تغییراتی در سیاست خارجی ترکیه هستیم که این تغییر به تحولاتی که در منطقه خاورمیانه رخ داده است باز می گردد. ترکیه سال هاست که به حمایت از داعش و دیگر جریان های تکفیری ترویستی ادامه می دهد و همچنین حاضر نشد در ائتلاف بین المللی برای مبارزه با تروریسم شرکت کند. این سیاست ادامه داشت تا زمانی که مشاهده کرد در مرزهای جنوبی ترکیه جریان های کردی پیشرفت های زیادی کسب کردند به طوری که سراسر مرز جنوب ترکیه در اختیار احزاب کردی قرار می گرفت و عملا ارتباط زمینی ترکیه با گروه های تروریستی قطع می شد. طبیعتا پیشروی کردها مورد حمایت آمریکا هم بود و آمریکایی ها به این ترتیب می خواستند ترکیه را وادار کنند که وارد ائتلاف بین الملل برای مبارزه با داعش شود. طبیعتا ترکیه از پیشروی احزاب کردی نگران شد و مقابله نظامی با این احزاب و بمباران هوایی را آغاز کرد و طبیعی بود که برای بمباران های هوایی نیاز به موافقت آمریکا داشت و موافقت آمریکا هم منوط به این بود که ترکیه پایگاه اینجرلیک را در اختیار آمریکا قرار دهد تا هواپیماهای آمریکایی از آن پایگاه در خاک سوریه عملیات کنند. در نتیجه ترکیه این را مساله را پذیرفت و این اجازه را به آمریکایی ها داد که از آن پایگاه استفاده کنند در عین حال اعلام کرد علیه داعش وارد عمل نمی شود و با استفاده از این پوشش، جنگ علیه پ. ک. ک را شروع کرد. اما این تحول هزینه سنگینی را هم برای ترکیه دارد چون هم داعش و هم پ. ک. ک دست به عملیات نظامی تروریستی در داخل خاک ترکیه می زنند. ما در مدت اخیر شاهد بودیم که انفجارهای متعددی رخ داده است و اخیرا نیز یک حمله انتحاری علیه پاسگاه نیروی انتظامی ترکیه انجام گرفت. انفجاری در بخش آسیایی استانبول صورت گرفت و مجموعه این واکنش هایی که از سوی داعش و پ. ک. ک (حزب کارگران کرد) علیه ترکیه صورت گرفت این خطر را دارد که در داخل ترکیه نا امنی و آشوب ایجاد شود خصوصا که ترکیه به شدت متکی به درآمد توریست است و اگر این حملات به اماکن توریستی مثل استانبول یا آنتالیا اتفاق افتد باعث می شود توریست ها به ترکیه نروند و زیان عمده ای به این کشور وارد شود.

بیست میلیون کرد ساکن ترکیه که در انتخابات اخیر هشتاد کرسی به دست آوردند و در داخل پارلمان ترکیه نفوذ خوبی کسب کردند این گروه ها خواهان حل مسالمت آمیز مسایل هستند و با عملیات نظامی مخالف هستند. در عین حال ترکیه برای حمله به پ. ک. ک حاکمیت عراق و حاکمیت سوریه را نقض می کند و خود این مشکل دیگری در روابط خارجی است چون دولت های سوریه و عراق به تعرض خاکشان توسط ترکیه معترض هستند.

در نتیجه وضعیتی که الان ترکیه با آن روبه روست وضعیت بغرنجی است و مشکلات عدیده ای را در برابر دولت اردوغان به وجود آورده است به خصوص که رجب طیب اردوغان در پی تشکیل دولت جدید است زیرا بعد از انتخابات گذشته چون دو سوم آراء را به دست نیاورد به تنهایی نمی تواند تشکیل حکومت دهد و نیاز به ائتلاف دارد درحالی که این ائتلاف بسیار سخت است و ممکن است دست به انتخابات زود رس بزند. در انتخایات زود رس هم مشخص نیست که آیا کردها با توجه به شرایط کنونی به حزب عدالت رأی خواهند داد یا حزب کردی رأی کافی را به دست خواهد آورد. در هر صورت به نظر می رسد که هم از نظر سیاسی و هم از نظر امنیتی دولت ترکیه با مشکلات بسیار زیادی رو به رو است.

* ترکیه به دنبال این است که منطقه امنی را بر اساس نظریه آزاد سازی شهرها از گروه های تروریستی ایجاد کند و به ویژه به بهانه داعش یا حزب پ. ک. ک منطقه امن را تشکیل خواهد داد. آیا امکان وارد شدن به خاک سوریه توسط ترکیه وجود دارد؟ این اقدام توسط ترکیه اوضاع را بحرانی تر نمی کند؟

مهتدی: یکی از اهداف ترکیه این است که یک منطقه امن در خاک سوریه ایجاد کند و آمریکایی ها هم با این مساله موافق هستند چون اعلام کردند چند صد نفر از معارضین میانه رو ضد دولت سوریه را در خاک ترکیه آموزش دادند و می خواهند این افراد را وارد آن منطقه امن کنند و در عین حال بیش از یک میلیون آواره سوری که در خاک سوریه در اردوگاه به سر می برند را در منطقه امن داخل خاک سوریه سکنی دادند. اما خود این مساله هم با مشکلاتی رو به رو است چون گروه های تکفیری جبهه النصره و ارتش فتح که در منطقه حلب و در غرب سوریه عملیات می کنند مخالف وارد کردن نیروهای دیگری از ترکیه هستند و اخیرا هم که تعدادی از این نیروهای به اصطلاح میانه رو و آموزش دیده که توسط ترکیه وارد خاک سوریه شده اند یا توسط جبهه النصره بازداشت شده اند یا به قتل رسیده اند این در حالی است که جبهه النصره از حمایت ترکیه، عربستان و قطر برخوردار است. خب خود این مساله وضعیت را بحرانی تر می کند که اصولا آیا نیروهای میانه رویی وجود دارد یا نه؟ این نیروها در ظاهر اعلام می کنند که هدفشان مقابله با داعش است در حالی که با دولت سوریه مخالفت می کنند. خب یک چنین نیروهای ناکارآزموده چطور می توانند هم با داعش بجنگند و هم با ارتش سوریه بجنگند مشکلات زیادی حتی در این مورد هم در برابر ترکیه وجود دارد و معلوم نیست که آنها بتوانند به راحتی این منطقه امن را ایجاد کنند حالا به فرض که موفق شوند منطقه امن را ایجاد کنند اما این منطقه نیاز به حمایت و پوشش هوایی دارد و هواپیماهای چه کشوری اینجا را حمایت خواهد کرد؟ این کار مستلزم پرواز هواپیماهای ترکیه یا آمریکایی در داخل خاک سوریه است و بایستی ببینیم واکنش سوریه به این مساله چه خواهد بود. به نظر نمی رسد که این طرح ها به راحتی قابل اجرا باشد به خصوص که الان یک تفاهم بین المللی در حال شکل گیری است و بعد از دیدارهایی که در قطر با حضور وزیر خارجه آمریکا، سوریه و کشورهای عربی در خلیج فارس صورت گرفت قرار بر این شد که بحران سوریه مهار شود و خب اگر قرار است که بحران سوریه حل شود بعد از آن بایستی ترکیه نقش مثبتی داشته باشد و در سیاست خودش تجدید نظر کند.

* ترکیه الان در دو جبهه داعش و پ. ک. ک می جنگد امکان موفقیت ترکیه در این دو جبهه چقدر است؟ ترکیه کشوری بود که مرزهای خود را برای عبور تروریست ها به سوریه و عراق باز گذاشت بنابراین بر این اساس این مساله روشن است که هدف ترکیه بیشتر تخریب مواضع پ. ک. ک است نه داعش در حالی که داعش را برای سرنگونی بشار اسد حمایت می کند؟

مهتدی: بله همینطور است هدف ترکیه این است که از طریق داعش نه فقط دولت سوریه بلکه احزاب کردی را تضعیف کند و به همین دلیل پیشروی کردها در منطقه مرزی بین ترکیه و سوریه به سمت غرب، ترک ها را نگران کرد چون ارتباط ترکیه با داعش قطع می شد. به نظر می رسد که هدف اصلی ترکیه مبارزه با اهداف کردی خصوصا پ. ک. ک است نه داعش و عنوان مبارزه با داعش را صرفا ذکر کرده اند تا نشان دهند که در داخل ائتلاف بین المللی برای مبارزه با تروریسم کار می کنند. بیش از ۱۵۰۰۰ نیروی خارجی که به داعش پیوستند از طریق ترکیه وارد سوریه و عراق شدند و مورد حمایت ترکیه و دستگاه امنیتی ترکیه بودند و به نظر نمی رسد که ترکیه به سادگی دست از حمایت از داعش بردارد. بنابراین الویت اول ترکیه هدف قرار دادن مواضع احزاب کردی و پ. ک. ک است و اگر هم حمله ای علیه داعش صورت بگیرد در شرایط کنونی بیشتر جنبه نمایشی خواهد داشت.

* دخالت اردوغان در سوریه چقدر می تواند از استقلال کردها در منطقه جلوگیری کند؟

مهتدی: ما هنوز چیزی به نام دولت آزاد کرد نداریم و ترکیه از این می ترسد که کردهای سوریه در شمال، یک موجودیت سیاسی مستقل را تشکیل دهند چراکه این کار به طور استراتژیک خطری برای ترکیه محسوب می شود ولی تجربه نشان داده که عملیات نظامی و استفاده از قدرت سخت راه به جایی نمی برد چون باعث می شود طرف مقابل دست به عملیات انتقامی و ترویستی بزند. اصولا در دوره کنونی زمان استفاده از قدرت سخت سپری شده است و الان همه دنبال استفاده از قدرت نرم و تاثیر گذاری روی محیط و موافقان و مخالفان با استفاده از قدرت نرم هستند و اگر ترکیه بخواهد به این روش ادامه دهد چه بسا که همچنان که اشاره شد شاهد ناآرامی بیشتری و ناامنی در داخل خاک خودش باشد.

* با توجه به شرایط بحرانی منطقه و دخالت ترکیه در خاک سوریه نیاز به ائتلاف قدرت های منطقه وجود دارد. راهکار جلوگیری از گسترش بحران در خاورمیانه خصوصا بعد از توافق حاصل شده میان ایران و ۱+۵ چیست؟

مهتدی: بعد از توافق وین که یک تفاهم بین المللی است انتظار می رود که خاورمیانه آرام شود و همه به مبارزه علیه تروریسم تکفیری بپردازند و ما الان شاهد هستیم که با توجه به مذاکراتی که در دوحه صورت گرفت و قبل از آن وزیر امور خارجه آمریکا در قاهره مذاکراتی انجام داد که جنبه استراتژیک داشت. از نظر خود آنها ترکیه به ناچار بایستی وضعیت جدید را بپذیرد چون در آینده قرار است چند کشور مهم منطقه نقش بازی کنند یعنی در رأس جبهه مبارزه، جمهوری اسلامی ایران خواهد بود و طبیعتا کشورهای مهم منطقه مثل مصر، عربستان و ترکیه هم نقش داشته باشند و ترکیه به ناچار بایستی شرایط خود را با وضعیت کنونی حاکم بر منطقه وفق دهد و سیاست های خود را تغییر دهد. نیازی به فشار نیست ولی همین وضعیت جدید منطقه و فضای بین المللی و منطقه ای قاعدتا ترکیه را وادار خواهد کرد که سیاست های خود را تغییر دهد چون در غیر اینصورت ممکن است از قطاری که در حال حرکت است جا بماند.

گفت وگو از فهیمه ابراهیمی- شفقنا

نوشته شده توسط خط امام در دوشنبه, ۱۹ مرداد ۱۳۹۴ ساعت ۹:۱۷ ب٫ظ

دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.