از «قطعنامه ها» تا «برجام»
از «قطعنامه ها» تا «برجام»

به قلم ، احسان رحيم پور* کمتر از شش ماه پس از انتخاب محمود احمدی‌نژاد به ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۴، پرونده‌ی هسته‌ای ایران به شورای امنیت ارجاع شد. بررسی این پرونده در شورای امنیت منجر به صدور شش قطعنامه درباره ایران گردید و بررسی پرونده ایران در شورای امنیت تا تصویب نخستین قطعنامه […]

به قلم ، احسان رحيم پور*

کمتر از شش ماه پس از انتخاب محمود احمدی‌نژاد به ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۴، پرونده‌ی هسته‌ای ایران به شورای امنیت ارجاع شد.

بررسی این پرونده در شورای امنیت منجر به صدور شش قطعنامه درباره ایران گردید و بررسی پرونده ایران در شورای امنیت تا تصویب نخستین قطعنامه بیش از شش ماه به طول انجامید و این پرونده در چارچوب فصل هفتم منشور شورای امنیت مورد بررسی قرار گرفت.

در چارچوب فصل هفتم منشور ملل متحد، شورای امنیت اقداماتی را مورد بررسی قرار می‌دهد که صلح و امنیت جهانی را به خطر می‌اندازند. در فصل هفتم منشور ملل متحد برای حراست از «صلح و امنیت جهانی» و یا پایان دادن به «تجاوز»، اقدام‌های تنبیهی نیز در نظر گرفته شده که از برقراری تحریم تا توسل به گزینه‌ی نظامی را شامل می‌شود.

قطعنامه های صادر شده شورای امنیت علیه ایران عبارتند از: 1696،1737،1747،1803،1835 و 1929.نکته جالب این است که این قطعنامه ها همواره با رأی اکثریت قاطع اعضا صادر می شد و دوستان استراتژیک ایران (روسیه و چین) همواره رأی مثبت به این قطعنامه ها داده اند !

با توجه به اینکه در این مقال نمی گنجد که به جزئیات این قطعنامه ها اشاره کنیم صرفا به برخی از جزئیات آخرین و مهم ترین قطعنامه اشاره می شود تا عمق فاجعه برای خوانندگان معلوم شود :

قطعنامه 1929 چهارمین مصوبه حاوی مجازات‌های تنبیهی شورای امنیت علیه ایران است. دوازده عضو شورای امنیت به این قطعنامه رای مثبت دادند و برزیل و ترکیه، دو عضو غیردائم، به آن رای مخالف دادند و لبنان رأی ممتنع .

این قطعنامه می‌گوید، ایران نباید از هیچ فعالیت تجاری مرتبط با غنی‌سازی اورانیوم و دیگر مواد هسته‌ای یا فناوری دیگر کشورها بهره‌مند شود و تمامی کشورهای عضو سازمان ملل متحد باید از انتقال هرگونه تانک، خودروهای زرهی، هواپیماهای جنگی، هلیکوپترهای تهاجمی، توپخانه کالیبر بالا، کشتی‌های نظامی، موشک و سیستم‌ها و قطعات مرتبط با آن‌ها به ایران جلوگیری کنند.

این قطعنامه ضمن تایید تحریم‌های اعمال شده در قطعنامه‌های پیشین، تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران برقرار کرد که به‌طور مشخص سپاه پاسداران و شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران را هدف گرفته‌اند. علاوه‌براین‌ها قطعنامه از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته‌است از تاسیس شعب تازه بانک‌های ایرانی در کشورهایشان جلوگیری کرده و مانع معاملات بانک‌ها و موسسات مالی خود با ایران شوند.قطعنامه از دولت‌ها می‌خواهد تمام محموله‌های هوایی و دریایی به مقصد ایران و یا از این کشور به خارج را در صورتی که مظنون به این باشند که آن محموله‌ها حاوی مواد اتمی، موشکی یا نظامی ممنوع اعلام شده است ، بازرسی کنند.

ضرورت بازرسی از محموله‌های مشکوک مرتبط با ایران در قطعنامه‌ی ۱۸۰۳ نیز قید شده بود، اما در قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت به دولت‌ها اجازه داده محموله‌های دریایی ایران را بر اساس قوانین بین‌المللی در آب‌های آزاد بازرسی، توقیف و حتی در صورت لزوم نابود کنند. در قطعنامه ۱۹۲۹ اسامی شرکت و افرادی که هدف تحریم قرار گرفته‌اند افزایش یافته است.

پس از این قطعنامه بود که یکی از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری 88 ضمن یادداشتی به انتقاد از بی تدبیری های دولت وقت پرداخت:« سرانجام و متاسفانه قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت صادر شد. قطعنامه و قطعنامه هایی که می توانست با تدبیر وعقلانیت بر کشور ما تحمیل نشود. تاکید بر این واقعیت نمک پاشیدن بر زخم نیست؛ بلکه از آن روست که تجاهل در این زمینه پیامدهای آن را وخیم تر خواهد ساخت. اینکه بگوئیم قطعنامه دستمال یا کاغذ پاره ای بیش نیست ، مصائب ناشی از سیاستهای پر هیاهو وعوامفریبانه را تخفیف نخواهد داد. البته در این میان، فحش و توهین به کشورهای دیگر ممکن است مصرف داخلی برای عده ای کم اطلاع داشته باشد اما در واقعیت بیرونی جز بدتر کردن اوضاع تاثیری نخواهد داشت.»

گفتنی است محمود احمدی نژاد پس از تصویب این قطعنامه آن را به دستمالی استفاده شده تشبیه کرده بود که باید به سطل زباله انداخته شود!

با اتمام دولت دهم و برگزاری انتخابات 92 حسن روحانی که بیشترین مخالفت ها را با سیاست های دولت احمدی نژاد داشت منتخب مردم شد. می شود این انتخابات را به دلیل حضور کاندیدای دیگری به نام سعید جلیلی که شش سال رئیس هیئت مذاکره کنندگان هسته ای بود «رفراندوم هسته ای» هم نامید چرا که جلیلی نتوانست با دفاع از سیاست های خود مردم را قانع کند.

دولت یازدهم مذاکرات را به گونه ای دیگر ادامه داد.این بار مسئول هیئت مذاکره کنندگان هسته ای ایران جلیلی نبود.این امر خطیر به «آقای سفیر»ی سپرده شده بود که این بار وزیر امور خارجه ایران بود.این مذاکرات نفس گیر 22 ماه طول کشید و حاصلش «برجام» بود.

طبق «برنامه جامع اقدام مشترک» توافق گردید قطعنامه ای در شورای امنیت صادر شود و هر شش قطعنامه قبلی ملغی گردد ، که بر همین اساس قطعنامه 2231 شورای امنیت هر شش قطعنامه قبلی را که علیه ایران صادر شده و منجر به تحریم‌های وسیع علیه کشورمان شده بود را ملغی کرد .